借 醉 酒 (責己)

幾十春寥異處襟,
任何无積溺思沉。
有時視子憂煩腦,
多刻觀余苦悶心。
勢弱怎停波浪進,
力柔難阻地球臨。
天啊還剩半條命,
借酒乾坤醉恥慙。

唐 詩 – 東天哲- 聖荷西 -5月20日/甲辰年-2024

(Chuyển Ngữ)
Tá Túy Tửu  (Trách Kỷ)

Kỷ thập xuân liêu dị xứ khâm,
Nhậm hà vô tích nịch tư trầm.
Hữu thời thị tử ưu phiền não,
Đa khắc quán dư khổ muộn tâm.
Thế nhược chẩm đình ba lãng tấn,
Lực nhu nan trở địa cầu lâm.
Thiên a hoàn thặng bán điều mệnh,
Tá tửu càn khôn túy sỉ tàm.

Đông Thiên Triết
Sep 29/ Quí Mão 2023 

(Dịch Thơ)
Mượn Chén Say (Tự Trách)

Mấy chục năm lưu lạc xứ này,
Chẳng ra tích sự, nghĩ gì đây?
Đôi khi nhìn trẻ lòng chua xót,
Lắm lúc ngẫm mình dạ đắng cay.
Sức mọn muốn ngăn cơn sóng vỗ?
Tài hèn định đẩy quả cầu quay!
Than ơi cuối quãng đời còn lại,
Thẹn với đất trời mượn chén say!

San Jose – Sep 29/2023

Diễn Giải:

1/- Khâm (襟) (Danh) Tấm lòng, hoài bão, dí dụ thơ Nguyễn Trải có câu: Thi thành ngã diệc lệ triêm khâm (詩成我亦淚沾襟)  Đề Hà Hiệu Úy “Bạch vân tư thân” (題何校尉白雲思親) nghĩa là  Thơ làm xong, nước mắt ta cũng ướt đẫm vạt áo.

Theo Từ điển Thiều Chửu:

 (Danh) Tấm lòng, hoài bão. Như: “khâm bão” 襟抱 điều ôm ấp trong lòng. – Lục Quy Mông 陸龜蒙: “Thiên cao khí vị sảng, Dã huýnh khâm hoài khoáng” 天高氣味爽, 野迥襟懷曠 (Kí sự 記事) Trời cao khí vị thanh sảng, Đồng rộng tấm lòng khoan khoái.

2/- 溺思沉– Say mê, lo lắng dẫn đến sự việc – (Động) Chìm, đắm. ◎Như: “nịch tễ” 溺斃 chết đuối. (Động) Bị vây hãm ở chỗ nguy hiểm, chìm đắm. – Tư Mã Tương Như có câu 司馬相如: “Chửng dân ư trầm nịch” 拯民於沉溺 (Nan thục phụ lão 難蜀父老) Cứu vớt dân khỏi bị chìm đắm. (Động) Say đắm, trầm mê. ◇Trạng Me Nguyễn Giản Thanh 阮簡清 có câu: “Sắc bất ba đào dị nịch nhân ”色不波濤易溺人” Sắc đẹp dù không có sóng lớn, nhưng dễ làm say đắm người.

3/- Bình thời giáo tử  “平時教子” Thường khi dạy con cháu, rồi ngẫm lại thân mình, khiến ta ưu phiền trong tâm não và mang mỗi khổ trong cõi lòng rồi sau đó:

4/- Khi ngẫm lại chính bản thân mình 多刻觀余苦悶心 mà trong lòng không khỏi xót sa, chua xót.

5/-Thế nên trong tâm thức tự ta cảm nhận:  Sức mình yếu (tài hèn) không thể ngăn chận lại những áp lực trước mắt, 勢弱怎停波浪進, “Thế nhược chẩm đình ba lãng tấn” và tiếp theo sau đó

 6/- là tài năng thô thiển của chính mình khó cản lại cái uy lực rất lớn của quả cầu đang quay 力柔難阻地球臨 “Lực nhu nan trở địa cầu lâm“

7/- Thiên a. Trời hỡi!, nay ta chỉ còn lại nửa cuộc đời : “hoàn thặng bán điều mệnh” (還剩半條命) nghĩa là chỉ còn lại nửa đời người.

8/-do từ đó mà thâm tâm cảm thấy buồn tình, chán ngán rồi mượn chén rượu để giải sầu ho đến say mèm 借酒乾坤醉恥慙 “Tá tửu càn khôn túy sỉ tàm” để quên đi cái sự đời hiển hiện nỗi buồn trước mắt đó.

Như trên đây có dùng từ chữ “Tàm” cốt ý nhấn mạnh: (Động) Tủi thẹn, xấu hổ. § nói theo nghĩa chữ “tàm” 慚. – Như: “Tự Tàm Hình Uế” 自慙形穢 tự thẹn lòng mình, tự xấu xa.- Trần Nhân Tông 陳仁宗: “Sinh vô bổ thế trượng phu tàm” 生無補世丈夫慙 (Họa Kiều Nguyên Lãng vận 和喬元朗韻): Sống không giúp ích cho đời là điều mà bậc trượng phu lấy làm hổ thẹn.

一時的回憶 
(這首詩寫給我初中時的女朋友秀英，我們在中文學校讀書時期) 

秋風回憶伴紅顏，
愛路之情疼路盤。
灩鏡波濤駕月慢， 
閃湖風雨落霜漫。 
雲扶楊柳濃煙景， 
雪覆海棠滿墅莊。 
君所妖嬈真美妙， 
千年記與放學閒。 




唐 詩 東天哲 
聖荷西 -4月17日/甲辰年-2024

(Chuyển Ngữ)
Nhất Thời Hồi Ức…

Thu phong hồi ức bạn hồng nhan,
Ái lộ chi tình đông lộ bàn.
Diễm kính ba đào giá nguyệt mạn,
Thiểm hồ phong vũ lạc sương man.
Vân phù dương liễu nùng yên cảnh,
Tuyết phú hải đường mãn thự trang.
Quân sở yêu nhiêu chân mỹ diệu,
Thiên niên ký dữ phóng học nhàn.

(Dịch Thơ)
(Bài thơ này riêng tặng cô bạn gái tên Tú Anh thời Trung học, Lúc đó chúng tôi cùng học chung trường Hoa ngữ)

Một Thoáng Nhớ Về

Gió thu gợi nhớ bóng người thương,
Yêu dáng đi yêu cả nẻo đường.
Lấp lánh gương hồ đùa bóng nguyệt,
Long lanh sóng nước tủa màn sương.
Mây ngàn trải thảm, nhành dương liễu,
Tuyết trắng phún hoa, cánh hải đường.
Những nét đan thanh Nàng sở hữu,
Nghìn sau nhớ mãi buổi tan trường.

San Jose- April 17/2024

Trong bài thơ này ở câu 2: 愛路之情疼路盤。(ái lộ chi tình đông lộ bàn, ngụ ý y như câu: Yêu ai yêu cả đường đi (ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng); thương thì củ ấu cũng tròn (ghét thì bồ hòn cũng vuông); vì yêu người mà yêu luôn cả ngôi nhà cả con quạ (Ô) đậu trên nóc nhà của người mình yêu; yêu chim yêu cả lồng; yêu cây yêu cả cành, yêu thương đứa con của nàng, nhưng thật ra chính vì ta yêu Mẹ của đứa con thơ đó, ý chính là như vậy 。《尚書大傳·大戰篇》：’愛人者，兼其屋上之烏’。比喻愛一個人而連帶地關心到跟他有關係的人或物。

懷 抱

六塵汙濁糾纏如,
殺騙相爭不戒除.
權力美人萬眾喜,
榮華富貴百人居.
活為正直希無少,
亡必光明望有餘.
 懷 抱心肝瞑目死,
乃需酒酌挽詩詞.

東 天 哲
聖荷西 -己亥年2019

Chuyển Ngữ:
Hoài Bão!

Lục trần ô trọc củ triền như,
Sát phiến tương tranh bất giới trừ.  
Quyền lực mỹ nhân vạn chúng hí,
Vinh hoa phú quý bách nhân cư.
Hoạt vi chính trực hy vô thiểu,
Vong tất quang minh vọng hữu dư.
Hoài bão tâm can minh mục tử,
Nãi nhu tửu chước vãn thi từ. 

Diễn Nôm:
Ấp Ủ!

Cõi đời ô trọc mãi dây dưa,
Chém giết nhau tung những ngón lừa.
Quyền lực mỹ nhân muôn kẻ thích,
Vinh hoa phú quý vạn người ưa.
Sống sao chính trực, mơ không thiếu,
Chết phải quang minh, ước có thừa.
Ấp ủ đáy lòng khi nhắm mắt,
Chỉ cần có rượu tiễn thơ đưa.

Kỷ Hợi/2019

Diễn đạt ý thơ:

1/ Trên cõi trần gian phù du tạm bợ, chất chứa bao nhiêu thứ mà người đời ham muốn, tất cả đều là “lục trần” 六塵  đã và đang khởi tấn lên làm loạn chân tính và nó cứ kéo dài lê thê mãi.
2/ kể từ đó, họ chém giết lẫn nhau, trừ khử nhau không bao giờ ngừng nghỉ.
3/ Tất cả chỉ vì quyền lực, gái đẹp mà vạn kẻ trên đời đều ham muốn.
4/ Và thói thường những bã phú quý vinh hoa trên đời này thì hiển nhiên muôn người đều ưa thích.
5/ Nhưng riêng đối với ta thì mơ ước: sống sao cho ngay thẳng, chính trực.
6/ Và mong muốn được: nếu chết thì cũng phải trong sáng, quang minh, đó là sở nguyện
7/ Và trong đáy lòng mơ ước đến khi nhắm mắt được:
8/ Chỉ cần có chén rượu, câu thơ đưa tiễn là toại nguyện lắm rồi,

Chú thích một vài từ khó hiểu: chữ Hỉ 喜 trong câu thơ này thì phải độc là HÍ, vì nơi đây nó là động từ “thích” chớ không còn là tính từ Hỉ (sự Vui vẻ), cũng giống y như trường hợp chữ trường 長 (dài) và khi muốn nói đến nghĩa lớn, già, thì phải độc là trưởng 長.

Còn về chữ Cư 居, tức là chỗ ở, cũng tương tự như trên, khi nói đến chỗ ở thì đó là Cư Ngụ, nhưng ở câu thơ này thì phải hiểu theo nghĩa của nó là Chiếm cứ, chiếm đoạt để (làm của riêng) vì phàm những gì mình “Ưa Thích”, thì mình mới chiếm hữu vật đó, vậy cho nên chữ Cư 居 ở nơi đây phải hiểu theo nghĩa động từ là Yêu chuộng, tức ưa (thích), vì ưa thích nên mới chiếm đoạt vật đó.

****************************

Bài thơ bằng Hán Ngữ của tôi được Hòa Thượng Huỳnh Tịnh đọc và Ngài đã phê mấy chữ dưới đây, xin ghi lại nguyên văn và chuyển dịch sang Việt ngữ :

Nguyên văn chữ Hán: 剛剛在網上通過中文版閱讀了施主的這首詩，發現這首詩對佛子的德行有影響，詩中所表達的慈悲心非常誠懇。

南無阿彌陀佛

黃靜大師

Chuyển dịch Việt ngữ: Tôi mới đọc qua bài thơ của Thí Chủ qua bản Hán ngữ trên mạng, nhận thấy bài thơ có âm hưởng đến cái Đức Tính của con nhà Phật và tấm lòng Từ Bi được thể hiện qua bài thơ rất chân tình.

Nam Mô A Di Đà Phật
Huỳnh Tịnh Hòa Thượng