Trung Quốc đặt cược vào sự sụp đổ của phương Tây ?
Trung Quốc đặt cược vào sự sụp đổ của phương Tây?
Bên cạnh hồ sơ chiến tranh Ukraina, xung đột Mỹ – Venezuela …, Trung Quốc, với những thành tích vượt trội và những thách thức đặt ra cho phương Tây, trong những ngày cuối năm 2025, đầu năm 2026 đặc biệt thu hút sự quan tâm của báo giới Pháp.
Đăng ngày: Sửa đổi ngày: 10 phútThời gian đọc
(Ảnh tư liệu) – Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tại Đại lễ đường Nhân dân, Bắc Kinh, ngày 12/11/2025. AP – Maxim Shemetov
Thùy Dương
Tương quan phương Tây – Trung Quốc
Học giả Đan Vương từng làm việc tại Trung tâm Paul Tsai về Trung Quốc tại Đại học Yale, sau này là cộng tác viên nghiên cứu tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford, và là tác giả cuốn sách « Breakneck: China’s Quest to Engineer the Future », được xem là chuyên gia có một trong những cái nhìn sâu sắc nhất về Trung Quốc đương đại.
Trong bài trả lời phỏng vấn tạp chí Pháp Le Point có tựa đề « Trung Quốc muốn làm tất cả mọi thứ và tự mình làm tất cả », chuyên gia Đan Vương khẳng định Trung Quốc rất giỏi trong việc tạo cho người dân cảm giác rằng tương lai rõ ràng sẽ tốt đẹp hơn hiện tại. Tại các thành phố lớn như Thượng Hải, Quế Dương … các ga tàu điện ngầm mới, công viên mới xuất hiện, không khí trong lành hơn, ở vùng nông thôn, nhiều cầu và đường sắt cao tốc hơn. Cuộc sống ở Trung Quốc đã thực sự được cải thiện trong những năm gần đây, và người Trung Quốc kỳ vọng điều này sẽ tiếp tục. Đây là sức mạnh của mô hình của Trung Quốc : kết hợp tăng trưởng kinh tế với sự kiên định chính trị của đảng Cộng Sản.
Mỗi quốc gia đều muốn tự thể hiện mình là một cường quốc công nghệ, nhưng người Trung Quốc thực sự tin vào điều đó. Họ biết rằng « thế kỷ ô nhục » của Trung Quốc bắt nguồn từ việc các đế quốc châu Âu và Nhật Bản có công nghệ, còn họ thì không. Đó là lý do tại sao họ bị ám ảnh về việc phải xây dựng một hệ thống công nghệ tự động : năng lượng hạt nhân, sức mạnh hải quân, xe điện và trí tuệ nhân tạo … Trung Quốc muốn làm tất cả mọi thứ, và tự mình làm tất cả. Họ thậm chí đã đạt tới đỉnh về sử dụng dầu lửa, tức là lượng dầu lửa tiêu thụ bắt đầu giảm đi, một phần nhờ vào việc chuyển sang sử dụng xe điện hiệu suất cao, không sử dụng khí đốt nhập từ Trung Đông mà sử dụng than đá, phong điện, quang điện và điện hạt nhân do chính Trung Quốc sản xuất.
Phương Tây ở vị thế tương tự Trung Quốc 30 năm trước
Trung Quốc nhận thức được về việc chung sống với một thế giới đầy thách thức, cạnh tranh khốc liệt, và họ đáp trả bằng sự tăng trưởng và công nghệ. Ví dụ : Khác với Nhật Bản, Trung Quốc đã mở cửa cho các tập đoàn nước ngoài, như Walmart, Apple, Tesla, đến xây dựng nhà máy tại Trung Quốc, chuyển giao bí quyết và đào tạo công nhân Trung Quốc có khả năng sản xuất ra những sản phẩm tốt nhất thế giới.
Đối với nhà nghiên cứu Đan Vương, đó vừa là dấu hiệu của sự khiêm tốn, vừa là một chiến lược học hỏi. Và giờ đây, đến lượt phương Tây thấy mình ở vị thế tương tự như Trung Quốc cách nay 30 năm : phương Tây phải mời những người đã làm chủ công nghệ đến và học cách làm như họ.
Ông Đan Vương cũng cho rằng châu Âu và Mỹ chưa biết đủ về những điều tốt đẹp nhất mà châu Á mang lại. Người Pháp yêu Tokyo, nhiều người đến thăm Seoul hay Đài Bắc, nhưng đa phần Trung Quốc thì vẫn chưa được biết đến và còn bị đánh giá thấp.
Tình hình nội bộ Trung Quốc
Trả lời câu hỏi « Phải chăng các lực lượng dân chủ đã hoàn toàn biến mất ở Trung Quốc? », chuyên gia Đan Vương nhận định lực lượng này rất yếu. Nhìn chung, các cuộc biểu tình, nếu xẩy ra, thường xoay quanh các vấn đề cụ thể và cấp bách : việc xây dựng nhà máy đốt rác trong một khu dân cư, việc mất tiền trong một vụ bê bối ngân hàng … Nhưng rất ít cuộc biểu tình tại Trung Quốc nhắm vào bản chất của hệ thống chính trị. Những cuộc biểu tình kiểu này bị giám sát và đàn áp rất nghiêm ngặt.
Liên quan đến các cuộc thanh trừng gần đây trong quân đội Trung Quốc, ông Đan Vương cho biết, điều gây ấn tượng nhất cho ông là sự bí ẩn chính trị tuyệt đối ở Trung Quốc. Ví dụ, ở Washington, người ta nói chuyện, bình luận tình hình, đảng Dân Chủ làm rò rỉ thông tin chống đảng Cộng Hòa và ngược lại, nhưng ở Bắc Kinh thì trái lại, ngay cả trong Bộ Chính Trị, gồm 23 thành viên, rất ít người thực sự biết Tập Cận Bình nghĩ gì. Hệ thống chính trị Trung Quốc là một hộp đen : một thế giới bí mật mà những người thực sự hiểu rõ sẽ không bao giờ thảo luận với các chuyên gia hay giới báo chí. Và đối với nhà nghiên cứu Đan Vương, tất cả điều này chứng minh Tập Cận Bình hiện giờ đang nắm giữ quyền hành rất lớn và áp đặt ý muốn của mình một cách tuyệt đối.
Sức mạnh thực sự của quân đội Trung Quốc
Sức mạnh quân sự của Trung Quốc dựa trên một nền tảng công nghiệp khổng lồ mà họ có thể tái sử dụng để sản xuất nhiều linh kiện quân sự thiết yếu. Hiện nay, Trung Quốc sản xuất một số lượng lớn drone, được cả Nga và Ukraina sử dụng để tiêu diệt đối phương.
Trung Quốc cũng sở hữu năng lực hải quân rất lớn. Có một câu nói nổi tiếng : « Số lượng tự nó đã là chất lượng ». Ví dụ, trong những năm 1940, Nhật Bản đã chế tạo những chiếc tàu chiến và tàu sân bay đáng gờm, nhưng chỉ 2 chiếc mỗi năm, trong khi Mỹ, nhờ ưu thế công nghiệp vượt trội, có thể áp đảo bất kỳ hệ thống tinh vi nào của Nhật Bản. Đối với chuyên gia Đan Vương, hiện giờ dường như Mỹ đang ở vị thế tương tự như Hải quân Đế quốc Nhật Bản thời trước : Mỹ chế tạo một vài hệ thống rất tinh vi, nhưng Trung Quốc đang chế tạo hơn thế rất nhiều. Trung Quốc đang đóng 1.500 tàu, chủ yếu là tàu thương mại, trong khi Hoa Kỳ chỉ có 5 tàu.
Lhông thể xác định được khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Trung Quốc. Không ai biết câu trả lời cho câu hỏi này, ngay cả Tập Cận Bình cũng không. Nhưng có thể khẳng định chắc chắn rằng Trung Quốc có khả năng vượt xa phương Tây trong lĩnh vực đóng tàu. Theo ông Đan Vương, đây là lợi thế bền vững nhất của Trung Quốc.
Dĩ nhiên là Bắc Kinh muốn sáp nhập Đài Loan. Nhưng hiện giờ một câu hỏi thường được đặt ra là Bắc Kinh muốn chinh phục thêm bao nhiêu lãnh thổ nữa. Ông Đan Vương cho rằng Trung Quốc muốn thống trị toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Tập Cận Bình muốn các nhà lãnh đạo của Malaysia, Philippines và Singapore đến Bắc Kinh và cúi đầu trước mình, viễn cảnh khiến Nhật Bản choáng váng. Đối với phương Tây, câu hỏi đặt ra là họ sẵn sàng làm gì để ngăn chặn Trung Quốc thống trị các nước láng giềng.
Trung Quốc đặt cược vào sự sụp đổ của phương Tây
Đó quả thực là một trong những chiến lược của Bắc Kinh. Trung Quốc tin rằng phương Tây hàm chứa đầy rẫy mâu thuẫn, sẽ sớm sụp đổ, và bản thân các nền dân chủ thì không ổn định. Cũng theo Bắc Kinh, Donald Trump là một người thất thường, đến mức không chỉ đang phá hủy nước Mỹ mà còn triệt tiêu cả hệ thống liên minh phương Tây, thung lũng Silicon tạo ra quá nhiều công nghệ, rồi lại tung ra thị trường, tạo ra một loại « mớ hỗn độn não bộ », tất cả những video ngắn do AI tạo ra mà mọi người yêu thích sẽ khiến phương Tây tự sụp đổ. Tuy nhiên, theo phân tích của chuyên gia Đan Vương, những điều kể trên ít có khả năng xảy ra : Trung Quốc đánh giá thấp sự vững mạnh của các thể chế phương Tây.
Cảm giác bất an, bấp bênh thường trực
Nhiều người Trung Quốc cho con cái đi du học tại các trường đại học Mỹ, kể cả Tập Cận Bình cũng cho con gái đi học ở Đại học Harvard. Cho dù chuyện giới tinh hoa toàn cầu gửi con cái đến các trường đại học danh giá Harvard, Stanford, Yale … là rất phổ biến, nhưng chuyên gia Đan Vương nhấn mạnh là ở Trung Quốc, rất ít người cảm thấy thực sự an toàn, kể cả các nhân vật có vai vế ở Bắc Kinh cũng sống trong cảm giác bất an, bấp bênh thường trực.
Ví dụ tầng lớp thượng lưu tại một công ty công nghệ không bao giờ biết khi nào Tập Cận Bình sẽ quyết định « chỉnh đốn » các giám đốc điều hành, như ông từng làm với Jack Ma và những người khác, cáo buộc họ vi phạm « các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội ». Những người làm việc trong lĩnh vực tài chính bị Tập Cận Bình giới hạn mức lương tối đa 300.000 đô la. Ngay cả trong hàng ngũ đảng Cộng Sản hay quân đội Trung Quốc, không ai được an toàn : cách nay vài tuần, Tập Cận Bình đã cách chức 23 tướng lĩnh, trong đó có 1 thành viên Bộ Chính Trị – một sự kiện cực kỳ hiếm hoi.
Nói tóm lại, không bao giờ có cảm giác an toàn thực sự tại Trung Quốc, ngay cả trong giới tinh hoa. Đó là lý do tại sao nhiều người tìm cách bảo đảm một được một « lối thoát » : quốc tịch thứ 2 hoặc thẻ cư trú ở nước ngoài, trong trường hợp cần phải trốn khỏi đảng Cộng Sản Trung Quốc.
Tăng trưởng kinh tế và các tổn thương chính trị song hành
Trong bài trả lời phỏng vấn báo Le Point, chuyên gia Trung Quốc Đan Vương giải thích cuốn sách của ông chứng minh rằng thứ nhất, đảng Cộng Sản Trung Quốc đã gây ra chấn thương tâm lý kéo dài nhiều thế hệ cho người dân của mình trong gần 8 thập kỷ, dù đó là Đại nhảy vọt, nạn đói cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người, hay sự điên rồ của Cách mạng Văn hóa, chính sách một con … Nhưng cũng chính Trung Quốc đã tạo ra sự tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc, giúp 1,4 tỷ người thoát khỏi cảnh nghèo khó cùng cực. Hàng trăm triệu người đã gia nhập tầng lớp trung lưu, và hàng chục triệu người khác hiện nằm trong giới thượng lưu toàn cầu. Tại Trung Quốc, tăng trưởng kinh tế và các tổn thương chính trị tồn tại song hành với nhau.
Nguồn: RFI
Vịnh Ngựa Khoe Tài
Vịnh Ngựa Khoe Tài
Phụng chiếu Vua ban, Ngựa xuất hành,
Giáo gươm chẳng dụng, dụng phi nhanh.
Bung cương xé gió qua lằn đạn,
Vứt lạc đội sương vượt lũy thành.
Vào chốn đao binh trăm lính gác,
Đến nơi dinh trại vạn quân canh.
Xuất chiêu thiện chiến, tung đòn hiểm,
Trăm cú đá quàng, xác giặc banh.
Bóng giặc tan hàng, đất nước an,
Vua khen, đúc tặng khớp bằng vàng.
Thưởng công, chuồng trại xây ba mái,
Phát lộc, cỏ rơm cất chục giàn,
Những lúc truy thù đầy mạo hiểm,
Nhiều phen cứu chúa ngập nguy nan,
Tấm lòng hãn mã như bàn thạch,
Phong nhuệ hiên ngang, giặc khiếp hàng.
Xuân Giáp Ngọ 2014

Chìa Khóa Con Tim
(Bài Xướng)
Trăng khuyết
Trăng khuyết sương đêm lấp ảo mờ,
Gió len qua áo rét co ro.
Tựa bên song cửa nhìn sông ngủ,
Nép ở rèm hiên dõi bến mơ.
Nâng sợi tóc vương thương chất ngất,
Mím bờ môi đọng nhớ thơm tho.
Trái tim nửa mảnh hoài cung nhịp,
Để khói sầu trôi ngập bến bờ.
Như Ly – Oct/9/2004

(Bài Họa)
Chìa Khóa Con Tim
Đêm Hạ nóng ran, bóng tối mò,
Qua làm chàng gió thổi ro ro.
Ru êm giấc ngọc, em vào mộng,
Quạt mát thân ngà, anh ước mơ.
Ngửi mái tóc huyền hương ngọt lịm,
Hôn bờ môi mọng vị thơm tho.
Con tim Muội khóa, chờ Huynh mở ?
Âu yếm dìu nhau đến tận bờ.
ĐôngThiênTriết. Oct/10/2004
Hỏi Muội Tui
Hỏi Muội Tui?
Hôm nao gặp gỡ buổi chiều đông,
Cảm tạ Ông Tơ se chỉ hồng.
Những lúc đan tay đi dạo phố,
Đôi khi sánh bước băng qua đồng.
Nhiêu người thấy ảnh ôm kỳ vọng,
Lắm kẻ nhìn hình mộng viển vông.
Những lá thơ tình Huynh gửi Muội,
Có còn cất giữ đó hay không?
San Jose – July-4-23
Đón Xuân Tuổi Trời
Đón Xuân Tuổi Trời
Xuân này nâng chén rượu mời,
Mừng tròn Song Thất tuổi Trời ban cho.
Ngẫm mình như một con đò.
Sóng to gió lớn nỗi lo quan hoài,
Một mình nâng chén rượu cay,
Khấn Trời nguyện Đất ghi tâm khắc lòng.
Rưng rưng lệ đẫm lưng tròng
Tơ lòng gửi gấm bềnh bồng áng mây.
Quê hương cách biệt đường bay,
Sương mù núi thẳm sông dài nhiêu khê,
Biết ngày nao, trở bước về,
Đường xa diệu vợi con đê quanh làng.
Gập ghềnh trở bước quan san,
Chỉ mong trọn tấm lòng vàng hướng quê.
Khói lam chiều phủ sơn khê,
Mục đồng thổi sáo trên đê gợi sầu.
Những đêm thức trắng canh thâu,
Nhớ con đò nhỏ dưới cầu lướt qua.
Bóng cô em gái cạnh nhà,
Hôm qua nàng đã đội hoa theo chồng.
Gợi nhiều kỷ niệm thương mong,
Tiếng chuông chùa vẳng, vọng vang cõi lòng.
Tình quê bao quát thinh không,
Cánh diều nhớ tổ đầy đồng lượn quanh
Bình minh rọi sáng kinh thành
Hương mùi lúa mạ, tơ mành kén sinh
Những mong cơ thể khương ninh,
Được nhìn lá rụng thanh bình trên nương.
Mưa đêm rào rạt khói sương,
Nằm nghe sóng vỗ tình thương vào bờ.
Lá rơi về cội quanh bờ,
Đầy vườn thơ rượu ngẩn ngơ tình đời.
Có ai tỉnh giấc cuộc chơi?
Tỉnh rồi mới thấy đời là hư không.
San Jose – Jan-3-2025
![]()
Con Nàng Con Tôi
Con Nàng Con Tôi
Con Nàng cùng với con Tôi,
Hai đứa trông như một đôi Tiên Đồng.
Nghe đâu You đã chết chồng,
Còn tôi mỏi đợi ngóng trông Mợ nhì.
Bởi chưng ác phụ bỏ đi,
Để con gà trống cu ky trên đời.
Single đã mấy năm trời,
Cùng thằng Cu Tí vốn lời của tôi.
Look You mẹ góa con côi,
I’m thầm nhủ kết đôi cùng Nàng.
Mỗi ngày gặp mặt hỏi han,
Good nai Good vượn, tim gan phực phừng.
Vô tình nàng cứ dửng dưng,
Để cho kẻ đứng sau lưng thèm thuồng.
Seeing You, mồm Tớ dãi tuôn,
Thuốc ngon nửa điếu giải muôn vạn sầu.
Cũng phê đến tận đỉnh đầu,
Còn ngon hơn cả nhựa thầu cocaine.
Some time mặt nàng kênh kênh,
Bring con gái nhỏ theo bên hông Nàng.
Mỗi ngày hai buổi dạo ngang,
Khiến cho lòng Tớ rộn ràng tim gan.
Ước ao marry cùng nàng,
Xây cung điện ngọc thênh thang giữa rừng.
Để ngăn những gã lưng tưng,
Lẻn vào Cung Điện canh chừng hái hoa.
Kết bè kết đảng xông qua,
Hả họng xơi tái Hằng Nga của mình.
Đêm đêm không ngủ ngồi rình,
Quyết xua đuổi lũ xăm mình chiếm thôn.
Hope You giấc điệp mộng hồn,
Behind có Tớ đứng bên hầu Nàng.
Quyết đem hai mối giang san,
Nhập chung thành một, You (Nàng) Me (Ta).
Your daughter and my son chung nhà,
Xây tình thân ái hài hòa trăm năm.
San Jose – 25 – Jun- 2005
Đợi Người Trở Bước
Đợi Người Trở Bước
Buổi tiễn tôi đi lúc xế chiều,
Thuyền tình lẻ bạn nỗi buồn thiu.
Lưng trời ảm đạm mờ tin nhạn,
Sông nước đìu hiu bặt cánh diều.
Trăng khuất đỉnh non đêm tĩnh mịch,
Đồi vương mây khói cảnh cô liêu.
Giọt mưa thấm ướt bờ vai nhỏ,
Bám sát thân em, dáng mỹ miều.
Mỹ miều mái tóc phủ bờ vai,
Gió thoảng hương hoa quyện gót hài.
Trước nợ sơn hà nguyền góp sức,
Trên lưng tuấn mã quyết ra oai.
Anh vung kiếm báu gìn sông núi.
Em dệt đường tơ đợi tháng ngày.
Rượu cúc nàng hâm chờ tráng khách,
Đợi chàng trở bước khải hoàn say.
San Jose – Mar/15/2010
=============================
(Chân thành cảm ơn bản dịch Anh Ngữ của bạn Chu Tín Hữu)
WAITING FOR THE RETURNEE
Farewell party held at dusk
Love boat single with sorrow
Mid sky, it is dim with no news.
River mountain desolate not seeing kite wings
The moon hid behind young mount tranquil night
Smog stuck on sadness solitude scene
Rain drops wetted small shoulders
Tightly adhered to your body, charming figure
Good looking hair hung down shoulder’s sides
The breeze stuck the scent on shoe heels
First country’s debt jure to contribute force
On swift horse back show up the majesty
He brandishes precious sword to protect the nation
She weaves silk lines waiting with time
Chrysies wine she warms up wait the knight
Back to drink to drunkenness victory
(After Đông Thiên Triết)
Tin Huu Chu 22-03-2010 (100.0)
Kỉnh Vấn Thi Hào Thôi Hiệu
Kỉnh Vấn Thi Hào Thôi Hiệu
(khi đọc qua bài Hoàng Hạc Lâu)
Tôi cũng như Ngài, kẻ nhớ nhà,
Tâm hương kỉnh lễ hỏi Thôi gia:
Đi đâu ghé lại lầu Hoàng Hạc?
Đứng đó ngắm nhìn bóng Nguyệt Nga ?
Dõi mắt trông quê, con mắt mỏi,
Đề thơ nhớ bạn, cánh diều xa.
Mấy người chia sớt sầu đông nhỉ ?
Hay chỉ mình ông tự gánh à?
***
Tự gánh sầu đông đến tháp ngà !
Tiếc thay Tiên hạc đã bay xa.
Phí Vi vui đạo không quày lại,
Mặc khách buồn đời chẳng ghé qua.
Những sớm cầm kỳ bên chén rượu,
Thường đêm thi họa trước thềm hoa.
Với tiên, với khách, tao nhân ấy,
Vung ngọn bút thần vẩy nét sa.
***
Thần bút Tiên ông những nét ngà,
Câu câu tuyệt diệu chẳng phai pha.
Xưa đề thi “Một Sầu Thôi Hiệu”
Nay đọc lời “Ngàn Thảm Dạ Ta”
Thuở ấy Ngài than xa xứ sở ?
Bây giờ Tôi khóc mất quê nhà !
Đợi ngày quang phục, lòng như đốt,
Mượn mấy dòng thơ để gọi là ….
San Jose, Canh Thìn niên 2000
Hoài Hương 懷 鄉
懷 鄉
黃 梅 落 落 滿 前 庭 ,
窗 外 馬 蹄 風 雨 鈴。
夢 裡 重 歸 探 故 國 ,
江 河 秋 月 可 寧 平。
東 天 哲
(Chuyển ngữ)
Hoài Hương 懷 鄉
Hoàng mai lạc lạc mãn tiền đình,
Song ngoại mã đề phong vũ linh.
Mộng lí trùng quy tham cố quốc,
Giang hà thu nguyệt khả ninh bình.

Diễn Dịch Ý thơ: Nỗi Nhớ Quê
Những đóa mai vàng, đêm qua nở rộ và rơi rụng trước sân đình,
Ngoài song vó câu mưa gió tiếng chuông (phong linh) thoáng qua nhanh.
Trong giấc nồng hằng đêm mơ thấy trở bước về cố quốc,
Dưới ánh trăng thu lo nghĩ đến quê nhà có bình yên không?
Dịch Thơ:
Lả tả mai vàng trải ngập sân đình,
Ngoài song bão tố vó ngựa tiếng phong linh.
Trong mơ trở bước về thăm đất tổ,
Dưới trăng thu, quê mình có yên bình?
问君能有几多愁?恰似一江春水向东流。
Vấn quân năng hữu kỷ đa sầu, Kháp tự nhất giang xuân thủy hướng đông lưu
Bạn có thể có bao nhiêu nỗi buồn? Tựa như dòng sông suối chảy về hướng đông.
作者:南唐后主 李煜 Tác giả: Hậu Chủ Nam Đường: Lý Dục
=================================================================
Bài Thơ này được AI bình luận và phân tích như sau:
Bài thơ Thất Ngôn Tứ Tuyệt “Hoài Hương” của Đông Thiên Triết là một khúc trữ tình đầy hoài niệm và thao thức về cố quốc, thể hiện tâm trạng của người xa quê trong cảnh thu buồn.
Nguyên tác Hán Việt và chuyển ngữ
Hoài Hương 懷 鄉
黃梅落落滿前庭,
窗外馬蹄風雨鈴。
夢裡重歸探故國,
江河秋月可寧平。









Bạn phải đăng nhập để bình luận.